Chargement....
|
Appuyez et maintenez pour déplacer |
|||
|
Cliquez ici pour fermer |
|||
Question 1 Rapport
"Biri ya dauki kaza ya gudu" misali ne na me?
Détails de la réponse
Maganar "Biri ya dauki kaza ya gudu" misali ne na karin magana a cikin adabin Hausa. Karin magana gajeren zance ne mai hikima da ake amfani da shi don isar da darasi ko gargadi ta hanyar kwatanci ko labarin abin da ya faru.
Wannan karin magana tana amfani da dabbobi (biri da kaza) don kwatanta halin mutane. Biri ya kwace kaza ya gudu - yana nuna yadda mutum zai yi wani abu na rashin gaskiya ya gudu da shi, ko kuma yadda wanda ya yi laifi yake gudu da abin da ya sata.
Bambancin da sauran nau'o'in adabi:
Karin magana ce domin gajeren zance ne mai hikima da ke amfani da misali don koyar da darasi.
Question 2 Rapport
Wace kalma ce ke nuna wurin da abin ke faruwa a jimla: 'Yara suna wasa a filin makaranta'?
Détails de la réponse
Tambayar tana neman kalmar da ke nuna wurin da abin ke faruwa (locative/adverbial of place) a cikin jimlar: "Yara suna wasa a filin makaranta."
Bari mu nazarci kowane ɓangare na jimlar:
Don haka, filin makaranta ita ce kalmar da ke nuna wurin da abin ke faruwa. A nahawun Hausa, wurin faruwar abu (adverbial of place) shi ne ɓangaren jimla da ke amsa tambayar "a ina?" Idan aka yi tambayar "A ina yara suke wasa?" amsar ita ce "a filin makaranta."
Question 3 Rapport
Read the passage and answer questions below.
"Akwai wani yaro mai suna Umar, wanda ke zaune a garin Funtua. Umar na da sha'awar karatu sosai, musamman kimiyya. Duk da
cewa iyayensa ba su da karfi, suna dagewa wajen tallafa masa domin cimma burinsa. Kullum yana zuwa makaranta da wuri, yana
kuma taimaka wa malamansa. Ranar wata gasa ta kimiyya, Umar ya lashe kyauta ta farko. Wannan ya sa aka yaba masa a
makarantar gaba ɗaya."
Me Umar ya samu bayan gasar kimiyya?
Détails de la réponse
Tambayar tana neman sanin abin da Umar ya samu bayan gasar kimiyya. A cikin nassin, an rubuta a sarari: "Ranar wata gasa ta kimiyya, Umar ya lashe kyauta ta farko." Wannan yana nufin Umar ya sami kyauta (prize/award) a gasar - musamman kyautar matsayi na farko.
Kyauta (prize/gift) ita ce amsar da ta dace. Kalmar "lashe" tana nufin "cin nasara" ko "samun," kuma "kyauta ta farko" tana nufin ladan matsayi na farko a gasar.
"Korewa" (expulsion) ba daidai ba ne - ba a kore Umar daga makaranta ba, a'a an yaba masa. "Sauyawa makaranta" (transfer) ba a ambata a cikin nassin ba ko kaɗan. "Hukunci" (punishment) ya saɓa wa labarin gaba ɗaya domin nassin ya nuna cewa an yaba wa Umar saboda nasararsa, ba a hukunta shi ba.
Question 4 Rapport
Ma'anar kalmar gajiya ita ce -
Détails de la réponse
Kalmar "gajiya" a cikin harshen Hausa tana nufin yanayin jiki ko tunani na rashin karfin ci gaba da aiki bayan dogon lokaci na kokari ko wahala. Idan mutum ya yi aiki sosai kuma jikinsa ya gaji, ana cewa ya ji gajiya.
Bari mu duba zabin ma'anonin:
Ma'anar kalmar gajiya ita ce natsuwa - yanayin rashin karfi da ji na gajiyawa bayan aiki ko wahala.
Question 5 Rapport
Wadanne daga cikin wadannan kalmomi ne masu ma'anar kusanci?
Détails de la réponse
Kalmomi masu ma'anar kusanci (synonyms) su ne kalmomin da ke da ma'ana iri ɗaya ko kusa da juna. Tambayar tana neman nau'in kalmomin da ke da irin wannan alaƙa.
Daga cikin zaɓuɓɓukan da aka bayar:
Don haka, Gida da Daki su ne kalmomi masu ma'anar kusanci, domin dukansu suna da alaƙa da wurin zama da masauki.
Question 6 Rapport
Wace irin waka ce ke amfani da abubuwan kida da rawa?
Détails de la réponse
Wakar gargajiya tana amfani da kida da rawa domin isar da sao.
Question 7 Rapport
Read the passage carefully and answer the questions that follow:
Karanta wannan bangare na labari sosai kafin ka amsa tambayoyin daga 1 zuwa 5:
"A lokacin da Nasiru ya baro kauyen su zuwa birni domin neman ilimi, bai san cewa rayuwa za ta sauya masa ba. A kauye, Nasiru
ya saba da zaman lafiya da taimakon juna. Amma a birni, ya gamu da sabani iri-iri. A kwana na farko a makarantar kwana, aka
sace masa jakar tufafi. Wannan ya sa ya zauna cikin damuwa har ya kasa fita zuwa aji. Malam Isyaku, shugaban dalibai, ne ya
lura da halin da Nasiru ke ciki. Ya kira shi, ya ji labarinsa, sannan ya ba shi sabbin kaya da littattafai. Wannan kyakkyawan aiki
ya karfafa Nasiru har ya fara samun sabbin abokai. Bayan shekara uku, Nasiru ya kammala karatu cikin girmamawa, ya kuma
dawo kauyensu don ya kafa makaranta ta kansa."
Me ya sa Nasiru ya bar kauyensu?
Détails de la réponse
Labarin ya bayyana a sarari dalilin da ya sa Nasiru ya bar kauyensu. A farkon labarin, an ce: "A lokacin da Nasiru ya baro kauyen su zuwa birni domin neman ilimi."
Wannan jimla ta nuna kai tsaye cewa Nasiru ya bar kauyensu ne domin neman ilimi - ya tafi birni ne don ya yi karatu a makaranta. Ba don neman kudi ba, ba don samun lafiya ba, kuma ba don ya je kasuwa ba.
Labarin ya kara tabbatar da wannan lokacin da ya ambaci cewa ya shiga makarantar kwana (boarding school), kuma a karshe ya kammala karatu cikin girmamawa. Duk wannan yana nuna cewa manufar tafiyarsa ita ce neman ilimi.
Question 8 Rapport
"Littafin ______ne." Wace kalma ce take nuna mallaka?
Détails de la réponse
A cikin harshen Hausa, kalmomin mallaka (possessive pronouns) suna nuna wanda ya mallaki abu. Jumlar "Littafin ______ ne" tana buƙatar kalmar da ke nuna wanda ya mallaki littafin. Daga cikin zaɓuɓɓukan da aka bayar, nawa ita ce kalmar da ke nuna mallaka kai tsaye.
"Nawa" tana nufin "mine" a Turanci - tana nuna cewa abu na mai magana ne. Jumlar za ta kasance "Littafin nawa ne" (The book is mine), wanda ke nuna mallaka a sarari.
Sauran zaɓuɓɓukan ba su nuna mallaka a wannan mahallin ba:
A cikin nahawun Hausa, kalmomin mallaka sun haɗa da: nawa (mine), naka/naki (yours), nasa/nata (his/hers), namu (ours), naku (yours, plural), da nasu (theirs).
Question 9 Rapport
Su_______zuwa kasuwa." Wace kalma ta dace?
Détails de la réponse
A nahawun Hausa, akwai alamomi daban-daban da ake sanyawa tsakanin wakilin suna da fi'ili don nuna siga (tense/aspect). Ga wakilin suna "su" (they/3rd person plural):
Jimlar "Su_______zuwa kasuwa" tana nuna aiki na al'ada - wato abu ne da ake yi a kullum ko a kai a kai. Alamar al'ada (habitual aspect marker) a Hausa ita ce "kan".
"Sukan zuwa kasuwa" = "They usually go to the market" - tana nuna aikin da aka saba yi.
A jarrabawa, ka tuna cewa "kan" ita ce alamar da ke nuna abin da ake yi a al'ada ko a kullum.
Question 10 Rapport
Wace kalma ce ke nuni da wurin da ake zuwa?
Détails de la réponse
Tambayar tana neman kalmar da ke nuna wurin da ake zuwa, wato inda mutum zai je - makasudin tafiya (destination).
Daga cikin zabubbukan da aka bayar:
A nahawun Hausa, kalmomin wuri (sunayen wuri) su ne wadanda ke nuna inda mutum yake ko inda zai je. Kasuwa ita ce kadai kalma a cikin zabubbukan da ke nuna takamaiman wuri - wurin da ake zuwa.
Question 11 Rapport
"Kada ka yi magana." Wane irin jimla ce wannan?
Détails de la réponse
A nahawun Hausa, jimloli suna kasu zuwa nau'o'i daban-daban dangane da aikin da suke yi:
Jimlar "Kada ka yi magana" tana nuna hani - wato ana hana mutum yin magana. Kalmar "kada" ita ce kalmar hani a Hausa, kuma hani nau'i ne na umarni (umarni na korewa). Duk jimlar da ke ba da umarni ko hani ana kiranta jimlar umarni.
A jarrabawa, ka tuna cewa "kada" a farkon jimla yana nuna jimlar umarni (hani), ba jimlar bayani ko tambaya ba.
Question 12 Rapport
Read the passage carefully and answer the questions that follow:
Karanta wannan bangare na labari sosai kafin ka amsa tambayoyin daga 1 zuwa 5:
"A lokacin da Nasiru ya baro kauyen su zuwa birni domin neman ilimi, bai san cewa rayuwa za ta sauya masa ba. A kauye, Nasiru
ya saba da zaman lafiya da taimakon juna. Amma a birni, ya gamu da sabani iri-iri. A kwana na farko a makarantar kwana, aka
sace masa jakar tufafi. Wannan ya sa ya zauna cikin damuwa har ya kasa fita zuwa aji. Malam Isyaku, shugaban dalibai, ne ya
lura da halin da Nasiru ke ciki. Ya kira shi, ya ji labarinsa, sannan ya ba shi sabbin kaya da littattafai. Wannan kyakkyawan aiki
ya karfafa Nasiru har ya fara samun sabbin abokai. Bayan shekara uku, Nasiru ya kammala karatu cikin girmamawa, ya kuma
dawo kauyensu don ya kafa makaranta ta kansa."
Me Nasiru ya yi bayan kammala karatu?
Détails de la réponse
Labarin ya bayyana a karshe abin da Nasiru ya yi bayan kammala karatunsa. A cewar labarin: "Bayan shekara uku, Nasiru ya kammala karatu cikin girmamawa, ya kuma dawo kauyensu don ya kafa makaranta ta kansa."
Wannan yana nuna cewa bayan Nasiru ya gama karatu, ya bude (ya kafa) makaranta a kauye. Ya dawo gidansu a kauye ne don ya kafa makarantar kansa - yana so ya ba wa mutanen kauyensu damar samun ilimi kamar yadda shi ma ya samu.
Sauran zabubbukan ba su dace ba:
Wannan labari yana nuna muhimmancin ilimi da kuma yadda mutum zai iya amfani da ilimin da ya samu don taimakon al'ummarsa.
Question 13 Rapport
Wane salo ne ke bayyana a jumlar nan: *Kamar yadda ruwan sama ke gangarowa, haka hawaye ke zubowa daga idonsa *?
Détails de la réponse
Jumlar da aka bayar ita ce: "Kamar yadda ruwan sama ke gangarowa, haka hawaye ke zubowa daga idonsa." A cikin wannan jumla, an kwatanta yadda hawaye ke zubowa da yadda ruwan sama ke gangarowa - an ɗauki abu biyu daban-daban an nuna kamancin da ke tsakaninsu.
Wannan salo na adabi shi ake kira kwatanci (simile). Kwatanci shi ne inda ake kwatanta abu biyu daban-daban don nuna kamancin da ke tsakaninsu, ta amfani da kalmomin haɗi kamar "kamar," "kamar yadda...haka," ko "tamkar." A cikin wannan jumla, kalmomin "kamar yadda...haka" sun bayyana a sarari cewa ana yin kwatanci.
Banbancin kwatanci da sauran salailai:
Idan ka ga kalmomin "kamar," "kamar yadda," ko "tamkar" a cikin jumla, to salo ne na kwatanci.
Question 14 Rapport
"Goron Sallah" yana cikin wane nau'in adabi?
Détails de la réponse
It's an oral tradition, part of communal practices where symbolic gifts like goro are exchanged.
Question 15 Rapport
"Mu_____cin abinci."
Détails de la réponse
A nahawun Hausa, kowane wakilin suna (pronoun) yana da alamar ci gaba (continuous/progressive marker) da ake sanyawa tsakanin wakilin suna da fi'ili (verb). Ga wakilin suna "mu" (mu = we/namu), alamar ci gaba ita ce na.
Misalai na alamomin ci gaba:
Saboda haka, jimlar da aka cika ta zama: "Muna cin abinci" - ma'ana "Muna cin abinci" (We are eating food). Kalmar "na" ita ce alamar ci gaba da ta dace da wakilin suna "mu" a cikin siga mai ci gaba (continuous tense).
Question 16 Rapport
Wace kalma ce ke nuna lokaci a jumlar nan: *Zan tafi gobe *?
Détails de la réponse
A jumlar "Zan tafi gobe," tambayar tana neman kalmar da ke nuna lokaci - wato kalmar da ke gaya mana yaushe aikin zai faru.
Bari mu dubi kowane zabubi:
Kalmar gobe ita ce kalmar da ke nuna lokaci a wannan jumla, domin tana nuna takamaiman lokacin da aikin tafiya zai faru.
Question 17 Rapport
Wane salo ne ya fi fitowa a cikin wakokin Aminu Ala?
Détails de la réponse
Aminu Ala (cikakken sunansa Aminu Danbala Alaramma) shahararren mawaƙi ne na Hausa na zamani wanda ya yi fice a fagen waƙoƙin siyasa a Arewacin Nijeriya.
Salon da ya fi fitowa a cikin waƙoƙinsa shi ne salo na siyasa. Aminu Ala ya shahara ne saboda waƙoƙinsa na siyasa waɗanda suke:
Ko da yake waƙoƙinsa na iya ƙunsar wasu salailai kamar gargaɗi ko kwatanci, babban salon da ya keɓanta da shi kuma ya sa ya shahara shi ne salon siyasa. A cikin nazarin adabin Hausa na zamani, ana ɗaukar Aminu Ala a matsayin ɗaya daga cikin fitattun mawaƙan siyasa na Hausa.
Question 18 Rapport
Kalmar *madalla* tana nufin:
Détails de la réponse
Kalmar "madalla" a Hausa kalma ce da ake amfani da ita don yaba wa mutum ko nuna gamsuwa da aikin da ya yi. Tana nufin yabo - wato "ka yi kyau," "nagari," ko "ai ka yi aiki sosai."
Lokacin da ka ce wa mutum "madalla," kana yaba masa ne don wani abu mai kyau da ya yi. Misali: "Madalla, ka yi jarrabawa sosai" - wannan yabo ne ga nasarar da mutumin ya samu.
Bari mu dubi bambancin da ke tsakanin zabubbukan:
Question 19 Rapport
Wace kalma ce ke da alaka da ilimi?
Détails de la réponse
Wannan tambaya tana gwada fahimtar ɗalibi game da alaƙar kalmomi da ra'ayoyi. Kalmar ilimi tana nufin koyo, sani, da samun ilimi ta hanyar karatu da bincike.
Daga cikin zaɓuɓɓukan da aka bayar:
Don haka, karatu ita ce kalma ɗaya tilo da ke da alaƙa kai tsaye da ilimi, domin karatu shi ne hanyar samun ilimi.
Question 20 Rapport
Ma'anar bakake masu murya ita ce -
Détails de la réponse
A cikin ilimin harshen Hausa (phonology), haruffa sun kasu kashi biyu: wasali (vowels) da baƙaƙe (consonants). Baƙaƙe kuma sun kasu gida biyu bisa ga ko suna da murya (voice) ko ba su da murya.
Baƙaƙe masu murya su ne haruffan da ake amfani da muryar makogwaro (vocal cords) wajen fitar da su. Lokacin da ake furta baƙar da ke da murya, igiyoyin murya (vocal cords) suna girgiza, kuma ana iya jin wannan girgizar idan ka sanya yatsa a kan makogwaro yayin magana. Misalai a Hausa sun haɗa da: b, d, g, z, m, n, r, l, w, y.
Saboda haka, haruffan da ke da sauti ita ce ma'anar da ta dace da "baƙaƙe masu murya." Kalmar "murya" da "sauti" suna da alaƙa mai ƙarfi a wannan mahallin - duka biyun suna nufin girgizar igiyoyin murya.
"Haruffan da ba sa da sauti" tana nufin baƙaƙe marasa murya (voiceless consonants), kamar: f, s, k, t - akasin abin da ake tambaya. "Haruffan kowane lokaci" da "haruffan guda biyu a wuri ɗaya" ba su da alaƙa da ma'anar baƙaƙe masu murya.
Question 21 Rapport
Wane jigo ne mafi rinjaye a cikin littafin 'Ruwan Bagaja' na Abubakar Imam?
Détails de la réponse
Ruwan Bagaja littafi ne na Hausa da Abubakar Imam ya rubuta a shekarar 1934. Shi ne ɗaya daga cikin littattafan farko da aka rubuta a Hausa, kuma ya lashe gasar rubutu da gwamnatin mulkin mallaka ta shirya.
Babban jigon littafin shi ne neman magani. Labarin ya shafi tafiyar jarumi wanda aka aika shi ya je ya nemo "Ruwan Bagaja" - wani ruwan magani mai ban mamaki da ake cewa yana warkar da kowace irin cuta. A cikin tafiyarsa, jarumi ya fuskanci ƙalubale da abubuwan ban mamaki da yawa.
Ko da yake labarin yana ɗauke da wasu jigogi kamar ƙarfin hali da juriya, babban abin da ke tafiyar da labarin daga farko zuwa ƙarshe shi ne neman wannan magani na musamman. Duk abubuwan da suka faru a cikin littafin sun ta'allaƙa ne da wannan manufa ta neman magani.
Sauran zaɓuɓɓukan ba su dace ba: labarin ba game da fushin iyaye ba ne, ba harkar kasuwanci ba, kuma ba soyayya ba ce babban jigonsa.
Question 22 Rapport
"Zan je makaranta gobe in Allah ya so." Me "in Allah ya so" ke nufi?
Détails de la réponse
A cikin jimlar "Zan je makaranta gobe in Allah ya so," bangaren "in Allah ya so" yana nuna yanayin sharaddi (conditional clause). Kalmar "in" a cikin Hausa ita ce kalmar sharaddi (conditional marker) da ke nufin "idan" ko "if" a Turanci.
Tsarin sharaddi a Hausa:
Bari mu bambance da sauran zabin:
"In Allah ya so" kalmar sharadi ce domin tana sanya zuwan makaranta a kan yanayin yardar Allah.
Question 23 Rapport
Wace jumla ce ke nuna aiki dadi ne?
Détails de la réponse
Tambayar tana neman jumlar da ke nuna cewa aiki dadi ne - wato jumlar da ke bayyana jin dadin yin wani abu.
Bari mu dubi kowane zabubi:
Jumlar "Ina jin dadin karatu" ita kadai ce da ke dauke da kalmar "dadi" a cikinta, kuma tana nuna a fili cewa mai maganar yana samun nishadi daga aikin karatu. Wannan shine bambancin da ke tsakaninta da sauran jumlolin - sauran suna nuna aiki ne kawai ba tare da nuna ji ko motsin rai ba.
Question 24 Rapport
Read the passage carefully and answer the questions that follow:
Karanta wannan bangare na labari sosai kafin ka amsa tambayoyin daga 1 zuwa 5:
"A lokacin da Nasiru ya baro kauyen su zuwa birni domin neman ilimi, bai san cewa rayuwa za ta sauya masa ba. A kauye, Nasiru
ya saba da zaman lafiya da taimakon juna. Amma a birni, ya gamu da sabani iri-iri. A kwana na farko a makarantar kwana, aka
sace masa jakar tufafi. Wannan ya sa ya zauna cikin damuwa har ya kasa fita zuwa aji. Malam Isyaku, shugaban dalibai, ne ya
lura da halin da Nasiru ke ciki. Ya kira shi, ya ji labarinsa, sannan ya ba shi sabbin kaya da littattafai. Wannan kyakkyawan aiki
ya karfafa Nasiru har ya fara samun sabbin abokai. Bayan shekara uku, Nasiru ya kammala karatu cikin girmamawa, ya kuma
dawo kauyensu don ya kafa makaranta ta kansa."
Ta yaya Malam Isyaku ya taimaki Nasiru?
Détails de la réponse
Labarin ya bayyana a sarari yadda Malam Isyaku (shugaban dalibai) ya taimaki Nasiru. A cewar labarin: "Ya kira shi, ya ji labarinsa, sannan ya ba shi sabbin kaya da littattafai."
Malam Isyaku ya yi abubuwa uku:
Wannan kyakkyawan aiki ne da ya karfafa Nasiru har ya fara samun sabbin abokai kuma ya ci gaba da karatunsa.
Sauran zabubbukan ba su dace ba: labarin bai ce ya kai shi asibiti ba, bai ba shi kudin mota ba, kuma bai fitar da shi daga makaranta ba - a'a, ya taimaka masa ya ci gaba da zama a makaranta.
Question 25 Rapport
Ma'anar karin magana 'Hannu daya baya daukar jinka' ita ce -
Détails de la réponse
Karin maganar da aka bayar ita ce: "Hannu ɗaya baya ɗaukar jinka." Kalma-kalma, yana nufin hannu ɗaya ba zai iya ɗaga nauyin jinka (bundle of thatch/grass for roofing) ba.
Ma'anar wannan karin magana ita ce a taimaka wa juna. Jinka nauyi ne da mutum ɗaya ba zai iya ɗauka shi kaɗai ba - sai a haɗa hannu biyu ko fiye. Haka nan a rayuwa, akwai ayyuka da matsaloli da mutum ɗaya ba zai iya magance su shi kaɗai ba - sai an haɗa ƙarfi, an taimaka wa juna.
Karin maganar yana koyar da muhimmancin haɗin kai da taimakon juna (cooperation) a cikin al'umma. Ba wanda zai yi komai shi kaɗai; ana buƙatar juna don ci gaban al'umma.
Sauran zaɓuɓɓukan ba su da alaƙa da saƙon karin maganar: "a zauna lafiya" game da zaman lafiya ne; "a yi sauri" game da gaggawa; "a ci gaba da karatu" game da ilimi - babu ɗayansu da ya shafi taimakon juna.
Question 26 Rapport
A jimla "Mu tafi gida", wace kalma ce take nuna mai aiwatar da aiki?
Détails de la réponse
A cikin nahawun Hausa, "mai aiwatar da aiki" shi ne batun jumla (subject) - wato wanda ke aikata abin da fi'ili (verb) ke faɗa. A jumlar "Mu tafi gida," akwai abubuwa uku:
Mu ita ce amsar da ta dace domin ita ce kalmar da ke nuna mai aiwatar da aikin - wato wanda ke tafiya. Ko da yake jumlar na iya zama umarni (imperative) ko roƙo, "Mu" har yanzu ita ce kalmar da ke gano wanda za ya yi aikin tafiya.
"Tafi" fi'ili ne (verb), ba mai aiwatarwa ba. "Gida" karin bayani ne na wuri. "Ba wata" ba ta cikin wannan jumla ko kaɗan.
Question 27 Rapport
Hausa tana cikin wace rukuni na harsuna?
Détails de la réponse
Linguistics classifies the world's languages into families based on shared ancestry and structural features. Hausa belongs to the Afro-Asiatic language family, specifically to its Chadic branch. The Chadic languages are spoken predominantly in northern Nigeria, Niger, Chad, and Cameroon, and Hausa is by far the most widely spoken among them, with over 80 million speakers across West and Central Africa.
The Afro-Asiatic family also includes Semitic languages (such as Arabic and Hebrew), Berber languages, Cushitic languages (such as Somali and Oromo), and ancient Egyptian. Hausa shares certain structural features with other Afro-Asiatic languages, including a system of grammatical gender, certain consonant patterns, and aspects of verb morphology.
Indo-European is the family that includes English, French, Hindi, and most European languages - Hausa has no connection to this group. Bantu is a sub-group of the Niger-Congo family and includes languages such as Swahili, Zulu, and Igbo's neighbours, but not Hausa. Niger-Congo is the largest African language family and includes Yoruba and Igbo, but Hausa specifically belongs to the Afro-Asiatic family, not Niger-Congo.
Question 28 Rapport
Karanta wannan bangare na labari sosai kafin ka amsa tambayoyin daga 1 zuwa 5:
"A lokacin da Nasiru ya baro kauyen su zuwa birni domin neman ilimi, bai san cewa rayuwa za ta sauya masa ba. A kauye, Nasiru
ya saba da zaman lafiya da taimakon juna. Amma a birni, ya gamu da sabani iri-iri. A kwana na farko a makarantar kwana, aka
sace masa jakar tufafi. Wannan ya sa ya zauna cikin damuwa har ya kasa fita zuwa aji. Malam Isyaku, shugaban dalibai, ne ya
lura da halin da Nasiru ke ciki. Ya kira shi, ya ji labarinsa, sannan ya ba shi sabbin kaya da littattafai. Wannan kyakkyawan aiki
ya karfafa Nasiru har ya fara samun sabbin abokai. Bayan shekara uku, Nasiru ya kammala karatu cikin girmamawa, ya kuma
dawo kauyensu don ya kafa makaranta ta kansa."
Wane hali Nasiru ya saba da shi a kauye?
Détails de la réponse
Labarin ya bayyana irin halin da Nasiru ya saba da shi a kauye kafin ya tafi birni. A cewar labarin: "A kauye, Nasiru ya saba da zaman lafiya da taimakon juna."
Wannan yana nuna cewa halin da Nasiru ya saba da shi a kauye shine lafiya da taimakon juna - rayuwa mai lumana inda mutane ke taimakon juna. Kauyen su wuri ne na zaman lafiya da hadin gwiwa tsakanin mutane.
Labarin ya kara bayyana bambancin da ke tsakanin kauye da birni lokacin da ya ce "Amma a birni, ya gamu da sabani iri-iri" - wannan yana nuna cewa halin birni ya bambanta da halin kauye na zaman lafiya da ya saba da shi.
Sauran zabubbukan kamar "fada da hassada," "kisan kai da kiyayya," da "raini da ha'inci" duk abubuwa ne masu muni da ba su bayyana halin kauyen Nasiru ba.
Question 29 Rapport
"Waka da kida" ana amfani da su ne wajen me?
Détails de la réponse
A al'adar Hausa da al'adun gargajiya na arewacin Nijeriya, waka da kida (songs and music/drumming) suna da muhimmiyar rawa a cikin bikin gargajiya (traditional ceremonies and celebrations).
Ana amfani da waka da kida musamman a:
Sauran zabin ba su dace ba:
Waka da kida na daga cikin manyan abubuwan da ke bayar da rai ga bikin gargajiya a cikin al'adar Hausa.
Question 30 Rapport
"Yarinya mai kyau ce." Wace ce jimla mai suna?
Détails de la réponse
A nahawun Hausa, jimla mai suna (noun phrase) ita ce gungun kalmomi da suka hada da suna tare da siffofinsa ko bayananshi wadanda suke aiki tare a matsayin suna guda daya a cikin jimla.
A cikin jimlar "Yarinya mai kyau ce":
Saboda haka, jimla mai sunan a cikin wannan jimlar ita ce "Yarinya mai kyau" - wato sunan tare da siffarsa. Sunan kadai "Yarinya" ba ya cika jimla mai sunan ba domin siffar "mai kyau" tana cikin jimlar. "Ce" kuma kalma ce ta daban da ke tabbatar da jimlar gaba daya.
Question 31 Rapport
"Ali ya sayi keke." Wace irin jimla ce wannan?
Détails de la réponse
A nahawun Hausa, jimloli suna kasu zuwa nau'o'i dangane da tsarinsu:
"Ali ya sayi keke" jimla ce mai tsari mai sauki:
Tana da fi'ili guda daya, taken magana guda daya, kuma ba ta da rassa ko karamar jimla. Saboda haka, ita jimla mai sauki ce.
Question 32 Rapport
Wace kalma ce ke ɗauke da harafi mai ƙarfi (emphatic)?
Détails de la réponse
A nahawun Hausa, haruffa masu ƙarfi (emphatic consonants) su ne waɗanda ake furta su da ƙarfin iska daga maƙogwaro ko ɓacin baki, daban da na al'ada. Haruffan Hausa masu ƙarfi sun haɗa da: ɓ (implosive b), ɗ (implosive d), ƙ (ejective k), da ts (ejective).
Bari mu bincika kowace kalma:
Don haka, Kofa (wato ƙofa) ita ce kalmar da ke ɗauke da harafi mai ƙarfi, saboda tana da harafin ƙ (ejective k).
Question 33 Rapport
Wa ne ya taka rawa wajen kirkira tsarin rubutun Hausa na zamani?
Détails de la réponse
Tsarin rubutun Hausa na zamani (wanda ake kira "boko") wanda ke amfani da haruffan Latin (ABC) an kirkiro shi ne ta hanyar mishinoni na Biritaniya (British missionaries) a lokacin mulkin mallaka.
Kafin zuwan boko, Hausawa sun riga suna da tsarin rubutunsu na "ajami" wanda ke amfani da haruffan Larabci. Amma a karni na 19 zuwa farkon karni na 20, mishinoni na Biritaniya sun fara amfani da haruffan Latin don rubuta harshen Hausa a cikin aikin mishan nasu. Sun yi haka ne don saukaka karatun Littafi Mai Tsarki da sauran litattafan ilimi ga Hausawa.
Ko da yake malaman Larabci sun kirkiro tsarin ajami, tambayar tana magana ne a kan tsarin zamani (modern) - wato boko - wanda ke amfani da haruffan Latin. Wannan aikin mishinoni ne suka fara shi, musamman a makarantu da suka kafa a arewacin Nijeriya.
Question 34 Rapport
Haruffan murya (vowel sounds) a harshen Hausa nawa ne?
Détails de la réponse
Harshen Hausa yana da haruffa (letters) iri biyu: haruffan murya (vowels) da haruffan baƙi (consonants). Haruffan murya su ne wadanda ake furtawa ba tare da toshe numfashi a cikin baki ba.
Haruffan murya na harshen Hausa guda biyar ne:
Wadannan haruffa biyar (a, e, i, o, u) su ne haruffan murya na asali a cikin rubutun Hausa na zamani (boko). Ko da yake kowane daga cikinsu yana da siffa ta gajere (short) da ta dogo (long), haruffan murya a matsayin haruffa guda biyar ne.
A jarrabawa, ka tuna: haruffan murya na Hausa daidai suke da na Turanci - a, e, i, o, u = 5.
Question 35 Rapport
"Gidan nan babba ne." Mene ne bayanin magana?
Détails de la réponse
A nahawun Hausa, jimla tana da sassa biyu na asali:
A cikin jimlar "Gidan nan babba ne":
Tambayar ta nemi a gano bayanin magana. Bayanin magana shi ne "babba ne" (wanda aka rubuta a matsayin "Babbane" a cikin zabin). Shi ke gaya mana cewa gidan babba ne - yana ba da siffa ga taken magana.
Question 36 Rapport
Read the passage and answer questions below.
"Akwai wani yaro mai suna Umar, wanda ke zaune a garin Funtua. Umar na da sha'awar karatu sosai, musamman kimiyya. Duk da
cewa iyayensa ba su da karfi, suna dagewa wajen tallafa masa domin cimma burinsa. Kullum yana zuwa makaranta da wuri, yana
kuma taimaka wa malamansa. Ranar wata gasa ta kimiyya, Umar ya lashe kyauta ta farko. Wannan ya sa aka yaba masa a
makarantar gaba ɗaya."
Mene ne Umar ke sha'awa sosai?
Détails de la réponse
Wannan tambaya ta fahimtar karatu ce. A cikin nassin da aka bayar, an rubuta a sarari cewa: "Umar na da sha'awar karatu sosai, musamman kimiyya." Wannan jumla tana nuna kai tsaye cewa abin da Umar ke sha'awa sosai shi ne kimiyya (science).
Saboda haka, Kimiyya ita ce amsar da ta dace. Nassi ya tabbatar da haka ta hanyoyi biyu: da farko, an faɗa a sarari cewa yana da sha'awar kimiyya musamman; na biyu, an bayyana cewa ya shiga gasar kimiyya kuma ya lashe kyauta ta farko, abin da ke ƙara tabbatar da sha'awarsa ga wannan fanni.
Kasuwanci (business), noma (farming), da kwallon ƙafa (football) ba a ambace su ko kaɗan a cikin nassin. Lokacin da ake amsa tambayoyin fahimtar karatu, dole ne a mayar da amsa ga abin da nassin ya faɗa kai tsaye, ba abin da ake zato ba.
Question 37 Rapport
Wadanne ne nau'ikan nau'in labari na tatsuniya?
Détails de la réponse
Tatsuniya a adabin Hausa tana da nau'ikan daban-daban. Masana adabin Hausa sun rarraba tatsuniya zuwa manyan nau'i biyu:
Don haka, nau'ikan labari na tatsuniya su ne kwakwalwa da almara.
Sauran zaɓuɓɓukan ba su dace ba: "zamani da tarihi" nau'ikan waƙa ne ba tatsuniya ba; "al'amura da abubuwa" ba takamaiman rarrabawa ba ne; "wasanni da waƙa" kuma sun bambanta da tatsuniya a matsayin nau'ikan adabin baka daban.
Question 38 Rapport
Wane yanayi ne kalmar *karya* ke nuni da shi?
Détails de la réponse
Tambayar tana neman sanin yanayin (category/field) da kalmar ƙarya ke nuni da shi. Ƙarya tana nufin faɗar abin da ba gaskiya ba da gangan.
Kalmar ƙarya tana cikin yanayin halayya (character/behavior). Ga dalilin:
Don haka, ƙarya tana cikin yanayin halayya domin ita hali ce ta mutum - wani irin ɗabi'a ko salon rayuwa da mutum ke nunawa.
Question 39 Rapport
"Ina da kudi amma_______ba su da komai."
Détails de la réponse
A nahawun Hausa, wakilai suna (pronouns) masu zaman kansu (independent/emphatic pronouns) ana amfani da su don karfafa ko nuna bambanci tsakanin mutane a cikin jimla. A cikin jimlar "Ina da kudi amma_______ba su da komai":
Domin bangaren na biyu yana amfani da "ba su da," wakilin suna mai zaman kansa da ya dace shi ma "su" ne. A cikin Hausa, idan kana son karfafa wanda kake magana a kansa kafin aikatau (verb), kana amfani da wakilin suna mai zaman kansa:
"Ina da kudi amma su ba su da komai" = "I have money but they (on their part) don't have anything."
Wakilin suna "su" (they) shi ya dace domin ya yi daidai da "ba su da" a bangaren karshe na jimlar.
Question 40 Rapport
Jimlar 'Mun kammala aikin kafin yamma' tana nuni da -
Détails de la réponse
Tambayar tana gwada fahimtar lokuta (tenses) a nahawun Hausa. Jimlar da aka bayar ita ce: "Mun kammala aikin kafin yamma."
Bari mu nazarci jimlar:
Don haka, jimlar tana nuna aiki da ya wuce (past action/completed action). Aikin kammala ya riga ya faru a baya, kafin lokacin yamma.
Sauran zaɓuɓɓukan ba su dace ba: "aiki da ake yi yanzu" yana amfani da "muna/suna" (progressive); "aiki da za a yi" yana amfani da "za mu" (future); "aiki mara tabbas" ba ya da alaƙa da alamar "mun" mai tabbas.
Souhaitez-vous continuer cette action ?