Cargando....
|
Mantén pulsado para arrastrar. |
|||
|
Haz clic aquí para cerrar |
|||
Pregunta 1 Informe
Su_______zuwa kasuwa." Wace kalma ta dace?
Detalles de la respuesta
A nahawun Hausa, akwai alamomi daban-daban da ake sanyawa tsakanin wakilin suna da fi'ili don nuna siga (tense/aspect). Ga wakilin suna "su" (they/3rd person plural):
Jimlar "Su_______zuwa kasuwa" tana nuna aiki na al'ada - wato abu ne da ake yi a kullum ko a kai a kai. Alamar al'ada (habitual aspect marker) a Hausa ita ce "kan".
"Sukan zuwa kasuwa" = "They usually go to the market" - tana nuna aikin da aka saba yi.
A jarrabawa, ka tuna cewa "kan" ita ce alamar da ke nuna abin da ake yi a al'ada ko a kullum.
Pregunta 2 Informe
Jimlar 'Mun kammala aikin kafin yamma' tana nuni da -
Detalles de la respuesta
Tambayar tana gwada fahimtar lokuta (tenses) a nahawun Hausa. Jimlar da aka bayar ita ce: "Mun kammala aikin kafin yamma."
Bari mu nazarci jimlar:
Don haka, jimlar tana nuna aiki da ya wuce (past action/completed action). Aikin kammala ya riga ya faru a baya, kafin lokacin yamma.
Sauran zaɓuɓɓukan ba su dace ba: "aiki da ake yi yanzu" yana amfani da "muna/suna" (progressive); "aiki da za a yi" yana amfani da "za mu" (future); "aiki mara tabbas" ba ya da alaƙa da alamar "mun" mai tabbas.
Pregunta 3 Informe
Ma'anar karin magana 'Hannu daya baya daukar jinka' ita ce -
Detalles de la respuesta
Karin maganar da aka bayar ita ce: "Hannu ɗaya baya ɗaukar jinka." Kalma-kalma, yana nufin hannu ɗaya ba zai iya ɗaga nauyin jinka (bundle of thatch/grass for roofing) ba.
Ma'anar wannan karin magana ita ce a taimaka wa juna. Jinka nauyi ne da mutum ɗaya ba zai iya ɗauka shi kaɗai ba - sai a haɗa hannu biyu ko fiye. Haka nan a rayuwa, akwai ayyuka da matsaloli da mutum ɗaya ba zai iya magance su shi kaɗai ba - sai an haɗa ƙarfi, an taimaka wa juna.
Karin maganar yana koyar da muhimmancin haɗin kai da taimakon juna (cooperation) a cikin al'umma. Ba wanda zai yi komai shi kaɗai; ana buƙatar juna don ci gaban al'umma.
Sauran zaɓuɓɓukan ba su da alaƙa da saƙon karin maganar: "a zauna lafiya" game da zaman lafiya ne; "a yi sauri" game da gaggawa; "a ci gaba da karatu" game da ilimi - babu ɗayansu da ya shafi taimakon juna.
Pregunta 4 Informe
"Yarinya mai kyau ce." Wace ce jimla mai suna?
Detalles de la respuesta
A nahawun Hausa, jimla mai suna (noun phrase) ita ce gungun kalmomi da suka hada da suna tare da siffofinsa ko bayananshi wadanda suke aiki tare a matsayin suna guda daya a cikin jimla.
A cikin jimlar "Yarinya mai kyau ce":
Saboda haka, jimla mai sunan a cikin wannan jimlar ita ce "Yarinya mai kyau" - wato sunan tare da siffarsa. Sunan kadai "Yarinya" ba ya cika jimla mai sunan ba domin siffar "mai kyau" tana cikin jimlar. "Ce" kuma kalma ce ta daban da ke tabbatar da jimlar gaba daya.
Pregunta 5 Informe
Hausa tana cikin wace rukuni na harsuna?
Detalles de la respuesta
Linguistics classifies the world's languages into families based on shared ancestry and structural features. Hausa belongs to the Afro-Asiatic language family, specifically to its Chadic branch. The Chadic languages are spoken predominantly in northern Nigeria, Niger, Chad, and Cameroon, and Hausa is by far the most widely spoken among them, with over 80 million speakers across West and Central Africa.
The Afro-Asiatic family also includes Semitic languages (such as Arabic and Hebrew), Berber languages, Cushitic languages (such as Somali and Oromo), and ancient Egyptian. Hausa shares certain structural features with other Afro-Asiatic languages, including a system of grammatical gender, certain consonant patterns, and aspects of verb morphology.
Indo-European is the family that includes English, French, Hindi, and most European languages - Hausa has no connection to this group. Bantu is a sub-group of the Niger-Congo family and includes languages such as Swahili, Zulu, and Igbo's neighbours, but not Hausa. Niger-Congo is the largest African language family and includes Yoruba and Igbo, but Hausa specifically belongs to the Afro-Asiatic family, not Niger-Congo.
Pregunta 6 Informe
Akasin tsoro shi ne
Detalles de la respuesta
A cikin harshen Hausa, kalmar "akasin" tana nufin kishiyar ko sabanin wata kalma. Tambayar tana neman akasin (opposite/antonym) kalmar tsoro (fear).
Bari mu duba zabin:
Akasin tsoro shi ne jarumta (bravery/courage). Mutumin da ke da jarumta ba ya jin tsoro - yana da karfin hali na fuskantar hadari ba tare da ja da baya ba. Tsoro da jarumta suna aiki a matsayin kishiyoyi a cikin harshe da tunani.
Pregunta 7 Informe
'Mai doki ya yi dokin barawo" yana nufin me?
Detalles de la respuesta
Karin maganar "Mai doki ya yi dokin barawo" tana nufin mutum ya taimaki wani cikin aikin da bai sani ba cewa mugun aiki ne. Kalmar "mai doki" tana nuna mutumin da ke da doki nasa, amma ya yi amfani da dokinsa don gudanar da aikin barawo - wato ya zama abin hawa ga barawo ba tare da ya sani ba.
A cikin al'adar Hausa, wannan karin magana tana koyarwa cewa wani lokaci mutum kan shiga cikin taimakon abin da bai kamata ba ba tare da ya san ainihin abin da ke faruwa ba. Misali, idan ka ba wani aron motarka kuma ya je ya yi sata da ita, kai ne "mai doki da ya yi dokin barawo" - ka taimaka ba tare da sanin manufar ba.
Saboda haka, ma'anar wannan karin magana ita ce taimakawa ba tare da sani ba - wato taimakawa a cikin rashin sani ko rashin niyya.
Pregunta 8 Informe
Ma'anar karin magana "Hannu daya baya daukar jinka" ita ce -
Detalles de la respuesta
Karin maganar "Hannu daya baya daukar jinka" tana amfani da misalin jinka (rainin auduga da ake dinka da shi) don isar da sakon hadin kai da taimakon juna.
A zahiri (literally), jinka yana da nauyi kuma yana da fadi - hannu guda daya ba zai iya dauke shi ba. Amma ma'anar karin maganar ba ta tsaya a zahiri ba. Irinsu karin magana na Hausa suna da ma'ana ta zurfin tunani (figurative meaning) da ke wuce abin da aka fada a bayyane.
Ma'anar zurfin tunani ita ce: ba a iya cin nasara kai kadai. Mutum daya ba zai iya cimma nasara ba idan bai sami taimakon wasu ba. Kamar yadda hannu guda ba ya iya daukar jinka, haka mutum daya ba ya iya gudanar da babban aiki shi kadai.
Bambancin da sauran zabin:
Pregunta 9 Informe
Wane yanayi ne kalmar *karya* ke nuni da shi?
Detalles de la respuesta
Tambayar tana neman sanin yanayin (category/field) da kalmar ƙarya ke nuni da shi. Ƙarya tana nufin faɗar abin da ba gaskiya ba da gangan.
Kalmar ƙarya tana cikin yanayin halayya (character/behavior). Ga dalilin:
Don haka, ƙarya tana cikin yanayin halayya domin ita hali ce ta mutum - wani irin ɗabi'a ko salon rayuwa da mutum ke nunawa.
Pregunta 10 Informe
"Waka da kida" ana amfani da su ne wajen me?
Detalles de la respuesta
A al'adar Hausa da al'adun gargajiya na arewacin Nijeriya, waka da kida (songs and music/drumming) suna da muhimmiyar rawa a cikin bikin gargajiya (traditional ceremonies and celebrations).
Ana amfani da waka da kida musamman a:
Sauran zabin ba su dace ba:
Waka da kida na daga cikin manyan abubuwan da ke bayar da rai ga bikin gargajiya a cikin al'adar Hausa.
Pregunta 11 Informe
Wane salo ne ya fi fitowa a cikin wakokin Aminu Ala?
Detalles de la respuesta
Aminu Ala (cikakken sunansa Aminu Danbala Alaramma) shahararren mawaƙi ne na Hausa na zamani wanda ya yi fice a fagen waƙoƙin siyasa a Arewacin Nijeriya.
Salon da ya fi fitowa a cikin waƙoƙinsa shi ne salo na siyasa. Aminu Ala ya shahara ne saboda waƙoƙinsa na siyasa waɗanda suke:
Ko da yake waƙoƙinsa na iya ƙunsar wasu salailai kamar gargaɗi ko kwatanci, babban salon da ya keɓanta da shi kuma ya sa ya shahara shi ne salon siyasa. A cikin nazarin adabin Hausa na zamani, ana ɗaukar Aminu Ala a matsayin ɗaya daga cikin fitattun mawaƙan siyasa na Hausa.
Pregunta 12 Informe
Read the passage and answer questions below.
"Akwai wani yaro mai suna Umar, wanda ke zaune a garin Funtua. Umar na da sha'awar karatu sosai, musamman kimiyya. Duk da
cewa iyayensa ba su da karfi, suna dagewa wajen tallafa masa domin cimma burinsa. Kullum yana zuwa makaranta da wuri, yana
kuma taimaka wa malamansa. Ranar wata gasa ta kimiyya, Umar ya lashe kyauta ta farko. Wannan ya sa aka yaba masa a
makarantar gaba ɗaya."
Mene ne Umar ke sha'awa sosai?
Detalles de la respuesta
Wannan tambaya ta fahimtar karatu ce. A cikin nassin da aka bayar, an rubuta a sarari cewa: "Umar na da sha'awar karatu sosai, musamman kimiyya." Wannan jumla tana nuna kai tsaye cewa abin da Umar ke sha'awa sosai shi ne kimiyya (science).
Saboda haka, Kimiyya ita ce amsar da ta dace. Nassi ya tabbatar da haka ta hanyoyi biyu: da farko, an faɗa a sarari cewa yana da sha'awar kimiyya musamman; na biyu, an bayyana cewa ya shiga gasar kimiyya kuma ya lashe kyauta ta farko, abin da ke ƙara tabbatar da sha'awarsa ga wannan fanni.
Kasuwanci (business), noma (farming), da kwallon ƙafa (football) ba a ambace su ko kaɗan a cikin nassin. Lokacin da ake amsa tambayoyin fahimtar karatu, dole ne a mayar da amsa ga abin da nassin ya faɗa kai tsaye, ba abin da ake zato ba.
Pregunta 13 Informe
"Gidan nan babba ne." Mene ne bayanin magana?
Detalles de la respuesta
A nahawun Hausa, jimla tana da sassa biyu na asali:
A cikin jimlar "Gidan nan babba ne":
Tambayar ta nemi a gano bayanin magana. Bayanin magana shi ne "babba ne" (wanda aka rubuta a matsayin "Babbane" a cikin zabin). Shi ke gaya mana cewa gidan babba ne - yana ba da siffa ga taken magana.
Pregunta 14 Informe
Wanne salo ne ya fi yawa a cikin wakokin Hausa?
Detalles de la respuesta
Wakokin Hausa suna amfani da salailai (literary devices/techniques) daban-daban don kara wa wakar dadi da tasiri. Daga cikin manyan salailai akwai:
Salon da ya fi yawa a cikin wakokin Hausa shi ne maimaitawa. Maimaitawa ita ce ginshikin wakokin Hausa na gargajiya da na zamani. Mawaka kan maimaita amshi (chorus/refrain), jimloli, ko kalmomi don:
Wannan shi ya sa maimaitawa ita ce salon da ya fi shahara kuma ya fi yawa a cikin wakokin Hausa.
Pregunta 15 Informe
Wa ne ya taka rawa wajen kirkira tsarin rubutun Hausa na zamani?
Detalles de la respuesta
Tsarin rubutun Hausa na zamani (wanda ake kira "boko") wanda ke amfani da haruffan Latin (ABC) an kirkiro shi ne ta hanyar mishinoni na Biritaniya (British missionaries) a lokacin mulkin mallaka.
Kafin zuwan boko, Hausawa sun riga suna da tsarin rubutunsu na "ajami" wanda ke amfani da haruffan Larabci. Amma a karni na 19 zuwa farkon karni na 20, mishinoni na Biritaniya sun fara amfani da haruffan Latin don rubuta harshen Hausa a cikin aikin mishan nasu. Sun yi haka ne don saukaka karatun Littafi Mai Tsarki da sauran litattafan ilimi ga Hausawa.
Ko da yake malaman Larabci sun kirkiro tsarin ajami, tambayar tana magana ne a kan tsarin zamani (modern) - wato boko - wanda ke amfani da haruffan Latin. Wannan aikin mishinoni ne suka fara shi, musamman a makarantu da suka kafa a arewacin Nijeriya.
Pregunta 16 Informe
Read the passage and answer questions below.
"Akwai wani yaro mai suna Umar, wanda ke zaune a garin Funtua. Umar na da sha'awar karatu sosai, musamman kimiyya. Duk da
cewa iyayensa ba su da karfi, suna dagewa wajen tallafa masa domin cimma burinsa. Kullum yana zuwa makaranta da wuri, yana
kuma taimaka wa malamansa. Ranar wata gasa ta kimiyya, Umar ya lashe kyauta ta farko. Wannan ya sa aka yaba masa a
makarantar gaba daya."
Me ya sa iyayen Umar ke goyon bayansa?
Detalles de la respuesta
Tambayar tana neman dalilin da ya sa iyayen Umar ke goyon bayansa. A cikin nassin, an rubuta: "Duk da cewa iyayensa ba su da ƙarfi, suna dagewa wajen tallafa masa domin cimma burinsa." Kalmar "domin cimma burinsa" tana nuna cewa dalilin goyon bayansu shi ne son ganin ya ci gaba kuma ya cimma manufarsa a rayuwa.
Saboda suna so ya ci gaba ita ce amsar da ta dace. Iyayen Umar, ko da yake ba su da arziki ko ƙarfi, sun ci gaba da tallafa masa saboda suna son ya yi nasara a karatunsa da rayuwarsa.
"Don su ba shi aure" ba a ambata a cikin nassin - ba a tattauna batun aure ko kaɗan. "Saboda su malamai ne" ba daidai ba ne domin nassin bai faɗi cewa iyayensa malamai ne ba. "Saboda suna da arziƙi" ya saɓa wa abin da nassin ya faɗa kai tsaye - an nuna cewa "ba su da ƙarfi," wanda ke nufin ba su da wadata.
Pregunta 17 Informe
A wane hali ne ake amfani da karin magana: *Komai nisan jifa kasa zai sauka *?
Detalles de la respuesta
Karin magana "Komai nisan jifa, kasa zai sauka" yana nufin komai yadda aka jefa abu sama ko nesa, dole ne zai sauko kasa a karshe. Ma'anar wannan ita ce: komai yadda mutum ya yi wani abu, ko ya gudu daga gaskiya, ko ya yi wani aiki na ban tsoro, a karshe sakamakon zai zo. Babu abin da zai dawwama har abada ba tare da sakamakonsa ba.
Ana amfani da wannan karin magana a lokacin gargadi. Ana fadin shi ne lokacin da ake so a gargadi mutum cewa duk abin da yake yi, ko rashin adalci ko munafunci ko wani mummunan aiki, sakamakonsa zai same shi a karshe. Yana tunatar da mutum cewa komai nisan gudu, rana ta komo gida.
Sauran zabubbukan ba su dace ba:
Pregunta 18 Informe
Wa ya rubuta Ruwan Bagaja?
Detalles de la respuesta
Ruwan Bagaja daya ne daga cikin shahararrun litattafan Hausa na farko-farko. An rubuta shi kuma aka buga shi a shekara ta 1934. Marubucin shi ne Alhaji Abubakar Imam.
Alhaji Abubakar Imam (1911-1981) shi ne daya daga cikin fitattun marubuta na farko a adabin Hausa na zamani. Ruwan Bagaja labari ne na almara (fiction) wanda ke ba da labarin tafiye-tafiyen wani mutum mai neman ruwan bagaja - ruwan da ke da karfin warkar da dukkan cututtuka. Littafin ya lashe gasar rubutun NORLA (Northern Region Literature Agency) kuma ya zama daya daga cikin litattafan Hausa da suka fi shahara har yau.
Sauran marubutan da aka ambata:
Pregunta 19 Informe
Kalmar da ke nuni da halin rashin adalci ita ce -
Detalles de la respuesta
Tambayar tana neman kalmar da ke nuna halin rashin adalci. Adalci yana nufin daidaito da gaskiya wajen mu'amala da mutane. Rashin adalci kuwa shi ne zalunci, cin mutunci, ko karya doka don amfanin kai.
Daga cikin zaɓuɓɓukan:
Cin hanci ita ce kalmar da ke nuna rashin adalci, domin idan mutum ya ci hanci, ya karɓi abin da ba nasa ba don ya yi abin da bai dace ba, kuma hakan yana hana mutane samun hakkinsu.
Pregunta 20 Informe
Wace kalma ce ke da alaka da ilimi?
Detalles de la respuesta
Wannan tambaya tana gwada fahimtar ɗalibi game da alaƙar kalmomi da ra'ayoyi. Kalmar ilimi tana nufin koyo, sani, da samun ilimi ta hanyar karatu da bincike.
Daga cikin zaɓuɓɓukan da aka bayar:
Don haka, karatu ita ce kalma ɗaya tilo da ke da alaƙa kai tsaye da ilimi, domin karatu shi ne hanyar samun ilimi.
Pregunta 21 Informe
Read the passage and answer questions below.
"Akwai wani yaro mai suna Umar, wanda ke zaune a garin Funtua. Umar na da sha'awar karatu sosai, musamman kimiyya. Duk da
cewa iyayensa ba su da karfi, suna dagewa wajen tallafa masa domin cimma burinsa. Kullum yana zuwa makaranta da wuri, yana
kuma taimaka wa malamansa. Ranar wata gasa ta kimiyya, Umar ya lashe kyauta ta farko. Wannan ya sa aka yaba masa a
makarantar gaba daya."
Daga wane gari Umar ya fito?
Detalles de la respuesta
Wannan tambaya mai sauƙi ce ta fahimtar karatu. A farkon nassin, an rubuta a sarari: "Akwai wani yaro mai suna Umar, wanda ke zaune a garin Funtua." Wannan jumla ta bayyana kai tsaye cewa Umar yana zaune a garin Funtua - wato daga garin Funtua ya fito.
Funtua ita ce amsar da ta dace. Funtua gari ne a jihar Katsina ta Nijeriya.
Gusau (babban birnin jihar Zamfara), Kano (babban birnin jihar Kano), da Katsina (babban birnin jihar Katsina) duk garuruwan Hausa ne, amma ba su da wata alaƙa da nassin wannan labari. A cikin tambayoyin fahimtar karatu, amsar dole ta fito daga abin da nassin ya faɗa kai tsaye.
Pregunta 22 Informe
Me ake nufi da "zube" a cikin adabin Hausa?
Detalles de la respuesta
A cikin adabin Hausa, akwai manyan siffofi uku na adabi: waka (poetry/verse), zube (prose), da wasan kwaikwayo (drama). "Zube" na nufin rubutu cikin yaren yau da kullum ba tare da waƙa ko amsa-amo (rhyme and rhythm) ba. Shi ne salon rubuta labari ko rubutu cikin jumla masu gudana kai tsaye, ba a daure shi da ƙa'idojin kari ko amsa-amo irin na waka ba.
Labari rubutacce (written story/narrative) shine mafi kusancin ma'anar "zube" a cikin zaɓuɓɓukan da aka bayar. "Zube" a zahiri yana nufin "zuba" ko "kwararowa," kuma a cikin nazarin adabi yana nuna salon rubutu da ke gudana cikin jumla na yau da kullum - wato rubutu na kowa, ba waka ba.
"Waka" (poetry) ya sha bamban da zube domin waka tana da kari, amsa-amo, da tsari na musamman. "Bako" yana nufin "stranger" ko "guest" a Hausa kuma ba nau'in adabi ba ne. "Wasan kwaikwayo" (drama) nau'i ne daban na adabi da ke nuna labari ta hanyar tattaunawa da ayyukan mutane a kan dandali.
Pregunta 23 Informe
Read the passage carefully and answer the questions that follow:
Karanta wannan bangare na labari sosai kafin ka amsa tambayoyin daga 1 zuwa 5:
"A lokacin da Nasiru ya baro kauyen su zuwa birni domin neman ilimi, bai san cewa rayuwa za ta sauya masa ba. A kauye, Nasiru
ya saba da zaman lafiya da taimakon juna. Amma a birni, ya gamu da sabani iri-iri. A kwana na farko a makarantar kwana, aka
sace masa jakar tufafi. Wannan ya sa ya zauna cikin damuwa har ya kasa fita zuwa aji. Malam Isyaku, shugaban dalibai, ne ya
lura da halin da Nasiru ke ciki. Ya kira shi, ya ji labarinsa, sannan ya ba shi sabbin kaya da littattafai. Wannan kyakkyawan aiki
ya karfafa Nasiru har ya fara samun sabbin abokai. Bayan shekara uku, Nasiru ya kammala karatu cikin girmamawa, ya kuma
dawo kauyensu don ya kafa makaranta ta kansa."
Me ya sa Nasiru ya bar kauyensu?
Detalles de la respuesta
Labarin ya bayyana a sarari dalilin da ya sa Nasiru ya bar kauyensu. A farkon labarin, an ce: "A lokacin da Nasiru ya baro kauyen su zuwa birni domin neman ilimi."
Wannan jimla ta nuna kai tsaye cewa Nasiru ya bar kauyensu ne domin neman ilimi - ya tafi birni ne don ya yi karatu a makaranta. Ba don neman kudi ba, ba don samun lafiya ba, kuma ba don ya je kasuwa ba.
Labarin ya kara tabbatar da wannan lokacin da ya ambaci cewa ya shiga makarantar kwana (boarding school), kuma a karshe ya kammala karatu cikin girmamawa. Duk wannan yana nuna cewa manufar tafiyarsa ita ce neman ilimi.
Pregunta 24 Informe
"Biri ya dauki kaza ya gudu" misali ne na me?
Detalles de la respuesta
Maganar "Biri ya dauki kaza ya gudu" misali ne na karin magana a cikin adabin Hausa. Karin magana gajeren zance ne mai hikima da ake amfani da shi don isar da darasi ko gargadi ta hanyar kwatanci ko labarin abin da ya faru.
Wannan karin magana tana amfani da dabbobi (biri da kaza) don kwatanta halin mutane. Biri ya kwace kaza ya gudu - yana nuna yadda mutum zai yi wani abu na rashin gaskiya ya gudu da shi, ko kuma yadda wanda ya yi laifi yake gudu da abin da ya sata.
Bambancin da sauran nau'o'in adabi:
Karin magana ce domin gajeren zance ne mai hikima da ke amfani da misali don koyar da darasi.
Pregunta 25 Informe
Wace ka'ida ce ke sa kalmomi su sauya fasali a cikin nahawun Hausa?
Detalles de la respuesta
A nahawun Hausa, kalmomi na iya sauya fasali (form) dangane da yadda ake amfani da su a cikin jumla. Tambayar tana neman ka'idar da ke sa wannan sauyi ya faru.
Amsar ita ce ka'idar sarrafa kalmomi (morphology - the rules of word formation and modification). Wannan ka'ida ce ta nahawu da ke bayyana yadda ake:
Sauran zaɓuɓɓukan sun bambanta:
Pregunta 26 Informe
Wani tsarin waƙa ke nuna maimaitawa don jaddada magana?
Detalles de la respuesta
A cikin salon waƙa na Hausa, akwai dabaru daban-daban da mawaƙa ke amfani da su don isar da saƙonsu. Tambayar tana neman salon waƙa da ke amfani da maimaitawa (repetition) don jaddada magana (emphasize a point).
Amsar ita ce salo na maimaitawa. Wannan salon waƙa ne inda mawaƙi yake maimaita kalma, jimla, ko layi don ƙarfafa saƙon da yake isar wa. Maimaitawa yana sa saƙon ya shiga zuciyar masu sauraro, kuma yana taimakawa wajen:
Sauran zaɓuɓɓukan sun bambanta: salo na boye magana (allegory/metaphor) yana amfani da misali don ɓoye ma'ana, ba maimaitawa ba; waƙar aure nau'in waƙa ne ba salon rubuta waƙa ba; gajeriyar waƙa kuma ta shafi tsawon waƙa ne, ba dabarar maimaitawa ba.
Pregunta 27 Informe
Wane jigo ne ya fi fitowa a cikin In Da So Da Kauna?
Detalles de la respuesta
In Da So Da Kauna littafi ne na Hausa da ke magana a kan al'amuran soyayya da dangantakar mutane. Taken littafin da kansa - "In Da So Da Kauna" - yana nuna cewa soyayya ita ce jigon da ya fi karfi a cikin labarin.
Duk da cewa batutuwa kamar kishi, kiyayya, da ramawa na iya bayyana a cikin littafin a matsayin cikas ko gwagwarmaya, su ne abubuwan da ke faruwa a gefen babban jigon. Babban sakon littafin shi ne karfin soyayya da yadda take shafar rayuwar mutane, musamman yadda take jawo mutane ga juna da kuma yadda take haifar da matsaloli idan ba a kula da ita yadda ya kamata ba.
Don haka, jigon da ya fi fitowa a cikin In Da So Da Kauna shi ne soyayya.
Pregunta 28 Informe
Read the passage carefully and answer the questions that follow:
Karanta wannan bangare na labari sosai kafin ka amsa tambayoyin daga 1 zuwa 5:
"A lokacin da Nasiru ya baro kauyen su zuwa birni domin neman ilimi, bai san cewa rayuwa za ta sauya masa ba. A kauye, Nasiru
ya saba da zaman lafiya da taimakon juna. Amma a birni, ya gamu da sabani iri-iri. A kwana na farko a makarantar kwana, aka
sace masa jakar tufafi. Wannan ya sa ya zauna cikin damuwa har ya kasa fita zuwa aji. Malam Isyaku, shugaban dalibai, ne ya
lura da halin da Nasiru ke ciki. Ya kira shi, ya ji labarinsa, sannan ya ba shi sabbin kaya da littattafai. Wannan kyakkyawan aiki
ya karfafa Nasiru har ya fara samun sabbin abokai. Bayan shekara uku, Nasiru ya kammala karatu cikin girmamawa, ya kuma
dawo kauyensu don ya kafa makaranta ta kansa."
Ta yaya Malam Isyaku ya taimaki Nasiru?
Detalles de la respuesta
Labarin ya bayyana a sarari yadda Malam Isyaku (shugaban dalibai) ya taimaki Nasiru. A cewar labarin: "Ya kira shi, ya ji labarinsa, sannan ya ba shi sabbin kaya da littattafai."
Malam Isyaku ya yi abubuwa uku:
Wannan kyakkyawan aiki ne da ya karfafa Nasiru har ya fara samun sabbin abokai kuma ya ci gaba da karatunsa.
Sauran zabubbukan ba su dace ba: labarin bai ce ya kai shi asibiti ba, bai ba shi kudin mota ba, kuma bai fitar da shi daga makaranta ba - a'a, ya taimaka masa ya ci gaba da zama a makaranta.
Pregunta 29 Informe
Menene gwaninta na marubucin littafin *Ruwan Bagaja *?
Detalles de la respuesta
"Ruwan Bagaja" shahararren littafi ne na Hausa wanda Abubakar Imam ya rubuta a shekarar 1934. Shi ne daya daga cikin littattafan farko kuma mafi shahara a adabin zamani na Hausa.
Labarin yana bin tafiyar wani mutum da ke neman ruwan bagaja (ruwa mai warkewa). A cikin tafiyarsa, ya gamu da al'amura iri-iri masu ban mamaki da ban dariya. Gwaninta (fasaha/salon rubutu) na marubucin Abubakar Imam a wannan littafin shine ban dariya da nishadi. Ya san yadda za a ba da labari cikin raha, wasa, da nishadi ta yadda mai karatu zai ji dadin karatu sosai.
Sauran zabubbukan ba su bayyana salon marubucin ba:
Abubakar Imam ana san shi a matsayin uban adabin zamani na Hausa, kuma "Ruwan Bagaja" ya lashe gasar rubutu ta "Translation Bureau" a lokacinsa.
Pregunta 30 Informe
Haruffan murya (vowel sounds) a harshen Hausa nawa ne?
Detalles de la respuesta
Harshen Hausa yana da haruffa (letters) iri biyu: haruffan murya (vowels) da haruffan baƙi (consonants). Haruffan murya su ne wadanda ake furtawa ba tare da toshe numfashi a cikin baki ba.
Haruffan murya na harshen Hausa guda biyar ne:
Wadannan haruffa biyar (a, e, i, o, u) su ne haruffan murya na asali a cikin rubutun Hausa na zamani (boko). Ko da yake kowane daga cikinsu yana da siffa ta gajere (short) da ta dogo (long), haruffan murya a matsayin haruffa guda biyar ne.
A jarrabawa, ka tuna: haruffan murya na Hausa daidai suke da na Turanci - a, e, i, o, u = 5.
Pregunta 31 Informe
"Kada ka yi magana." Wane irin jimla ce wannan?
Detalles de la respuesta
A nahawun Hausa, jimloli suna kasu zuwa nau'o'i daban-daban dangane da aikin da suke yi:
Jimlar "Kada ka yi magana" tana nuna hani - wato ana hana mutum yin magana. Kalmar "kada" ita ce kalmar hani a Hausa, kuma hani nau'i ne na umarni (umarni na korewa). Duk jimlar da ke ba da umarni ko hani ana kiranta jimlar umarni.
A jarrabawa, ka tuna cewa "kada" a farkon jimla yana nuna jimlar umarni (hani), ba jimlar bayani ko tambaya ba.
Pregunta 32 Informe
Karanta wannan bangare na labari sosai kafin ka amsa tambayoyin daga 1 zuwa 5:
"A lokacin da Nasiru ya baro kauyen su zuwa birni domin neman ilimi, bai san cewa rayuwa za ta sauya masa ba. A kauye, Nasiru
ya saba da zaman lafiya da taimakon juna. Amma a birni, ya gamu da sabani iri-iri. A kwana na farko a makarantar kwana, aka
sace masa jakar tufafi. Wannan ya sa ya zauna cikin damuwa har ya kasa fita zuwa aji. Malam Isyaku, shugaban dalibai, ne ya
lura da halin da Nasiru ke ciki. Ya kira shi, ya ji labarinsa, sannan ya ba shi sabbin kaya da littattafai. Wannan kyakkyawan aiki
ya karfafa Nasiru har ya fara samun sabbin abokai. Bayan shekara uku, Nasiru ya kammala karatu cikin girmamawa, ya kuma
dawo kauyensu don ya kafa makaranta ta kansa."
Wane hali Nasiru ya saba da shi a kauye?
Detalles de la respuesta
Labarin ya bayyana irin halin da Nasiru ya saba da shi a kauye kafin ya tafi birni. A cewar labarin: "A kauye, Nasiru ya saba da zaman lafiya da taimakon juna."
Wannan yana nuna cewa halin da Nasiru ya saba da shi a kauye shine lafiya da taimakon juna - rayuwa mai lumana inda mutane ke taimakon juna. Kauyen su wuri ne na zaman lafiya da hadin gwiwa tsakanin mutane.
Labarin ya kara bayyana bambancin da ke tsakanin kauye da birni lokacin da ya ce "Amma a birni, ya gamu da sabani iri-iri" - wannan yana nuna cewa halin birni ya bambanta da halin kauye na zaman lafiya da ya saba da shi.
Sauran zabubbukan kamar "fada da hassada," "kisan kai da kiyayya," da "raini da ha'inci" duk abubuwa ne masu muni da ba su bayyana halin kauyen Nasiru ba.
Pregunta 33 Informe
"Goron Sallah" yana cikin wane nau'in adabi?
Detalles de la respuesta
It's an oral tradition, part of communal practices where symbolic gifts like goro are exchanged.
Pregunta 34 Informe
"Ina da kudi amma_______ba su da komai."
Detalles de la respuesta
A nahawun Hausa, wakilai suna (pronouns) masu zaman kansu (independent/emphatic pronouns) ana amfani da su don karfafa ko nuna bambanci tsakanin mutane a cikin jimla. A cikin jimlar "Ina da kudi amma_______ba su da komai":
Domin bangaren na biyu yana amfani da "ba su da," wakilin suna mai zaman kansa da ya dace shi ma "su" ne. A cikin Hausa, idan kana son karfafa wanda kake magana a kansa kafin aikatau (verb), kana amfani da wakilin suna mai zaman kansa:
"Ina da kudi amma su ba su da komai" = "I have money but they (on their part) don't have anything."
Wakilin suna "su" (they) shi ya dace domin ya yi daidai da "ba su da" a bangaren karshe na jimlar.
Pregunta 35 Informe
Me yasa Amina ta ki komawa makaranta bayan hutu?
Detalles de la respuesta
Wannan tambaya tana game da dalilin da ya sa Amina ta ƙi komawa makaranta bayan hutu. A cikin labarun da ke tattauna ƙalubalen ilimi a Nijeriya, ɗaya daga cikin manyan matsaloli da 'yan mata ke fuskanta shi ne rashin kuɗin makaranta.
Amsar ita ce saboda ba ta da kuɗin komawa. Wannan dalili ne da ya fi dacewa da gaskiyar yau da kullum a al'ummomin Hausawa da Nijeriya gaba ɗaya, inda talauci ke hana yara musamman 'yan mata ci gaba da karatunsu. Kuɗin da ake buƙata na makaranta ya haɗa da:
Sauran zaɓuɓɓukan ba su da ƙarfin hujja iri ɗaya: "tana da aiki a gida" ba ya zama babban dalili na barin makaranta gaba ɗaya; "ta yi fushi da malamai" ba dalili ne na yau da kullum ba; "ta samu sabon aiki" kuma ba ya dacewa da ɗalibar da ke ƙoƙarin komawa makaranta.
Pregunta 36 Informe
Wadanne ne nau'ikan nau'in labari na tatsuniya?
Detalles de la respuesta
Tatsuniya a adabin Hausa tana da nau'ikan daban-daban. Masana adabin Hausa sun rarraba tatsuniya zuwa manyan nau'i biyu:
Don haka, nau'ikan labari na tatsuniya su ne kwakwalwa da almara.
Sauran zaɓuɓɓukan ba su dace ba: "zamani da tarihi" nau'ikan waƙa ne ba tatsuniya ba; "al'amura da abubuwa" ba takamaiman rarrabawa ba ne; "wasanni da waƙa" kuma sun bambanta da tatsuniya a matsayin nau'ikan adabin baka daban.
Pregunta 37 Informe
Read the passage carefully and answer the questions that follow:
Karanta wannan bangare na labari sosai kafin ka amsa tambayoyin daga 1 zuwa 5:
"A lokacin da Nasiru ya baro kauyen su zuwa birni domin neman ilimi, bai san cewa rayuwa za ta sauya masa ba. A kauye, Nasiru
ya saba da zaman lafiya da taimakon juna. Amma a birni, ya gamu da sabani iri-iri. A kwana na farko a makarantar kwana, aka
sace masa jakar tufafi. Wannan ya sa ya zauna cikin damuwa har ya kasa fita zuwa aji. Malam Isyaku, shugaban dalibai, ne ya
lura da halin da Nasiru ke ciki. Ya kira shi, ya ji labarinsa, sannan ya ba shi sabbin kaya da littattafai. Wannan kyakkyawan aiki
ya karfafa Nasiru har ya fara samun sabbin abokai. Bayan shekara uku, Nasiru ya kammala karatu cikin girmamawa, ya kuma
dawo kauyensu don ya kafa makaranta ta kansa."
Me Nasiru ya yi bayan kammala karatu?
Detalles de la respuesta
Labarin ya bayyana a karshe abin da Nasiru ya yi bayan kammala karatunsa. A cewar labarin: "Bayan shekara uku, Nasiru ya kammala karatu cikin girmamawa, ya kuma dawo kauyensu don ya kafa makaranta ta kansa."
Wannan yana nuna cewa bayan Nasiru ya gama karatu, ya bude (ya kafa) makaranta a kauye. Ya dawo gidansu a kauye ne don ya kafa makarantar kansa - yana so ya ba wa mutanen kauyensu damar samun ilimi kamar yadda shi ma ya samu.
Sauran zabubbukan ba su dace ba:
Wannan labari yana nuna muhimmancin ilimi da kuma yadda mutum zai iya amfani da ilimin da ya samu don taimakon al'ummarsa.
Pregunta 38 Informe
Wane salo ne ya fi dacewa da karin magana a Hausance?
Detalles de la respuesta
Karin magana a Hausance ya shahara da taƙaitaccen salon magana wanda ke ɗauke da zurfin hikima. Karin magana ba dogon bayani ba ne, kuma ba maganar da ba ta da ma'ana ba ce. Manufarsa ita ce a yi amfani da kalmomi kaɗan don isar da babban saƙo mai ma'ana.
Salon da ya fi dacewa da karin magana shi ne sauki da zurfi. Wannan yana nufin kalmomin sun kasance masu sauƙin fahimta a sama-sama, amma idan aka yi tunani a kansu, za a ga cewa suna ɗauke da zurfin hikima da darasi.
Misali, karin maganar "Hannun daya baya ɗaukar jinka" kalma ce mai sauƙi, amma zurfin ma'anarta ita ce haɗin kai da taimakon juna suna da muhimmanci a rayuwa.
Sauran zaɓuɓɓuka ba su dace ba: rashin ma'ana ya saɓa wa manufar karin magana gaba ɗaya; dogon bayani ya saɓa wa taƙaitaccen salon karin magana; maimaici kuma ba shi ne babban sifar karin magana ba, ko da yake wasu karin magana na iya yin amfani da shi.
Pregunta 39 Informe
A jimla "Mu tafi gida", wace kalma ce take nuna mai aiwatar da aiki?
Detalles de la respuesta
A cikin nahawun Hausa, "mai aiwatar da aiki" shi ne batun jumla (subject) - wato wanda ke aikata abin da fi'ili (verb) ke faɗa. A jumlar "Mu tafi gida," akwai abubuwa uku:
Mu ita ce amsar da ta dace domin ita ce kalmar da ke nuna mai aiwatar da aikin - wato wanda ke tafiya. Ko da yake jumlar na iya zama umarni (imperative) ko roƙo, "Mu" har yanzu ita ce kalmar da ke gano wanda za ya yi aikin tafiya.
"Tafi" fi'ili ne (verb), ba mai aiwatarwa ba. "Gida" karin bayani ne na wuri. "Ba wata" ba ta cikin wannan jumla ko kaɗan.
Pregunta 40 Informe
Wace kalma ce ke aiki a matsayin 'sunan aiki' a cikin jimlar: 'Yaro ya gudu'?
Detalles de la respuesta
Tambayar tana gwada fahimtar nau'ikan kalmomi a nahawun Hausa. Jimlar da aka bayar ita ce: "Yaro ya gudu." Ana neman kalmar da ke aiki a matsayin sunan aiki (verb).
"Sunan aiki" a nahawun Hausa shi ne kalmar da ke nuna abin da batun jimla (subject) yake yi - wato fi'ili (verb). Bari mu nazarci kowace kalma:
Don haka, gudu ita ce kalmar da ke aiki a matsayin sunan aiki a cikin jimlar, domin ita ce ke nuna aikin da batun jimla ya aiwatar.
¿Te gustaría proceder con esta acción?